Op 22 april 2026 is op de voorgevel van het Nutsgebouw aan de Czaar Peterstraat 1 in Zaandam een kleine herinneringstegel geplaatst. Deze herinnert aan het feit dat in 1941/1942 in het Nutsgebouw een Joodse school gevestigd is geweest.
Eind augustus 1941 maakte de Duitse bezetter bekend dat Joodse leerlingen niet langer met andere leerlingen in de klas mochten zitten. Er moesten aparte scholen komen, uitsluitend voor Joodse kinderen en leerkrachten. Omdat er geen leegstaand schoolgebouw voorhanden was viel het oog op het Nutsgebouw, waar het lokaal van de voormalige zangschool beschikbaar was. Het klasje bestond uit 19 leerlingen uit Zaandam, Koog aan de Zaan, Wormerveer en Oostzaan. Na amper 12 weken kwam er alweer een einde aan de school. Alle Joodse gezinnen in Zaandam moesten namelijk half januari 1942 verhuizen naar Amsterdam.
Het verhaal over het schooltje in het Nutsgebouw staat naast verhalen over de andere Joodse scholen die er in de bezettingsjaren in Nederland waren. Onder de naam: Verdwenen Joodse Scholen is de heer Aart Janszen een project gestart om op alle gebouwen/ plekken waar toentertijd een Joodse school gevestigd was, een herinneringstegel te plaatsen. Daarop staat een QR-code die linkt aan de website-pagina over de bewuste school. In Zaandam verwijst de code naar https://verdwenen-joodse-scholen.nl/mediene/joodse-school-zaandam/. In Amsterdam zijn al op ruim 45 gebouwen/ plekken een herdenkingstegel geplaatst. De heer Janszen is nu bezig met de plaatsing van herdenkingstegels elders in het land.
Het bestuur van Nutsepartement Zaanstad, eigenaar van het Nutsgebouw, was direct bereid tot plaatsing van een herdenkingstegel om deze episode in de geschiedenis van het gebouw levend te houden. De plaatsing geschiedde met enig ceremonieel waarbij onder meer vertegenwoordigers van het 4 en 5 Mei Comité Zaanstad, het 4 en 5 mei Comité Zaandam en Misjpoge aan de Zaan aanwezig waren. Ook was aanwezig Erik Schaap. Hij deed eerder onderzoek naar de Joodse school in het Nutsgebouw.
Op de foto hiernaast bevestigen vertegenwoordigers van Misjpoge aan de Zaan (r) en het 4 en 5 mei Comité Zaandam de tegel aan de voorgevel onder het toeziend oog van de heer Janszen (uiterst links).
(Foto boven: Hans Pielkenrood, voorzitter van Nut Zaanstad (l), en Aart Janszen bij de herinneringstegel)
